Sözleşme, taraflar arasındaki ilişkinin iyi gittiği dönemde değil, bozulduğu anda okunur. Uygulamada gördüğümüz uyuşmazlıkların büyük bölümü hukuka aykırı davranıştan değil, sözleşmenin bir konuyu hiç düzenlememiş olmasından doğar: teslim gecikirse ne olacağı, ayıplı çıkarsa ne yapılacağı, taraflardan biri vazgeçerse ödenmiş paranın ne olacağı yazılmamıştır. Tokat'ta sözleşme avukatı arayan bireysel ve kurumsal müvekkillerimize sözleşmenin hazırlanması, incelenmesi ve uyuşmazlık halinde takibi konusunda hizmet veriyoruz.
Hazırladığımız ve İncelediğimiz Sözleşmeler
- Ticari sözleşmeler — tedarik, alım-satım, distribütörlük, bayilik, franchise
- İnşaat sözleşmeleri — kat karşılığı inşaat, taşeronluk, anahtar teslim yapım
- Taşınmaz sözleşmeleri — satış vaadi, kira, ön ödemeli konut satışı
- Hizmet ve eser sözleşmeleri — danışmanlık, bakım, yazılım geliştirme
- İş hukuku sözleşmeleri — iş sözleşmesi, rekabet etmeme ve gizlilik taahhüdü
- Ortaklık sözleşmeleri — hissedarlar sözleşmesi, pay devir sözleşmesi, adi ortaklık
- Gizlilik sözleşmeleri (NDA) ve ön protokoller
- Kredi, kefalet ve teminat sözleşmeleri — kefilin sorumluluk sınırının belirlenmesi
- Aile hukuku sözleşmeleri — mal rejimi sözleşmesi, boşanma protokolü
- Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ve miras planlamasına ilişkin düzenlemeler
Sözleşmede En Çok Sorun Çıkaran Maddeler
Bir sözleşmeyi incelerken önce şu başlıklara bakarız; uyuşmazlıkların neredeyse tamamı bu altı maddenin eksik veya kötü yazılmasından doğar.
1. Uyuşmazlık çözüm ve yetkili mahkeme maddesi
Boş bırakıldığında dava, karşı tarafın bulunduğu şehirde görülebilir. Tokat'taki bir işletme için İstanbul'da dava takip etmek, alacağın kendisinden pahalıya gelebilir. Yetkili mahkemenin veya tahkim kaydının bilinçli olarak seçilmesi, sözleşmenin en düşük maliyetli maddesidir.
2. Cezai şart
Gecikme veya ihlal halinde ödenecek tutar. Çok düşük belirlenirse karşı tarafı bağlamaz; ölçüsüz yüksek belirlenirse indirilmesi talep edilebilir. Ayrıca cezai şartın, asıl alacağın yanında mı yoksa onun yerine mi istenebileceği açıkça yazılmalıdır.
3. Teslim, ifa yeri ve gecikme
"En kısa sürede" gibi ifadeler hukuken ölçülemez. Tarih, ifa yeri ve gecikme halinde işleyecek sonuç (temerrüt faizi, fesih hakkı, cezai şart) somut yazılmalıdır.
4. Fesih ve dönme koşulları
Sözleşmeyi hangi tarafın, hangi şartlarda, ne kadar önce bildirimle sona erdirebileceği belirtilmelidir. Bu madde yoksa taraflar sözleşmeden çıkmak için haklı sebep ispat etmek zorunda kalır.
5. Ödeme ve teminat
Ödeme takvimi, gecikme faizi ve teminat (senet, ipotek, kefalet, banka teminat mektubu) düzenlenmezse tahsilat riski tamamen alacaklıda kalır. Sözleşmenin tahsilat kolaylığı sağlayacak biçimde kurulması, sonradan icra takibi aşamasında belirleyici olur.
6. Değişiklik ve delil sözleşmesi
Sonradan yapılan değişikliklerin yazılı olması şartı ile hangi kayıtların (e-posta, sistem kaydı, defter) delil sayılacağının belirlenmesi, ispat aşamasında büyük fark yaratır.
Şekil Şartı: Bazı Sözleşmeler Yazılı Olsa Bile Geçersizdir
Türk hukukunda sözleşmeler kural olarak şekle bağlı değildir; sözlü sözleşme de geçerlidir. Ancak kanunun resmi şekil öngördüğü sözleşmeler bu kuralın dışındadır ve şekle uyulmadığında sözleşme baştan geçersiz olur — ne kadar ayrıntılı yazıldığı sonucu değiştirmez.
En sık karşılaşılan hata taşınmaz satışında görülür: taraflar aralarında ayrıntılı bir satış sözleşmesi imzalar, para ödenir, ancak devir tapuda yapılmadığı için mülkiyet geçmez. Bu durumda ödenen paranın geri alınması ayrı bir davanın konusudur. Taşınmaz işlemlerinde izlenecek yol için taşınmaz hukuku hizmetimize bakabilirsiniz.
Sözleşme İncelemesi Nasıl İlerler?
- Ticari amacın tespiti — sözleşmeden ne beklediğinizi anlamadan madde denetimi yapılamaz
- Madde madde risk çıkarımı — her maddenin aleyhinize doğurabileceği sonuç işaretlenir
- Eksik konuların belirlenmesi — düzenlenmemiş ama düzenlenmesi gereken başlıklar
- Revizyon önerisi — karşı tarafa sunulabilecek alternatif madde metinleri
- Müzakere desteği — hangi maddede ısrar edilmesi, hangisinden vazgeçilebileceği
İnceleme sonucunu, hukuki terimlerle dolu bir rapor olarak değil; "şu madde şu riski doğuruyor, şöyle değiştirilirse şu koruma sağlanır" biçiminde iletiriz.
Sözleşme İmzalandıktan Sonra Ne Yapılabilir?
İmza atıldıktan sonra imkânlar daralır ama tükenmez. Karşı taraf yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa izlenecek sıra şudur:
1. Temerrüde düşürme
Çoğu talep için karşı tarafın önce usulüne uygun biçimde temerrüde düşürülmesi gerekir — yani yazılı ihtarla, makul bir süre verilerek ifaya davet edilmesi. Bu adım atlanırsa açılan dava, esasen haklı olsanız bile "muacceliyet" tartışmasına takılabilir. İhtarnamenin noter aracılığıyla gönderilmesi, tebliğ tarihini ispat açısından önemlidir.
2. Seçimlik hakların kullanılması
Sözleşmeye aykırılık halinde genellikle birden fazla yol açıktır: aynen ifa talebi, gecikme tazminatı, sözleşmeden dönme veya fesih. Bunlar birbirini kısmen dışlar; örneğin sözleşmeden döndükten sonra aynen ifa istenemez. Hangi yolun tercih edileceği ticari beklentinize göre belirlenir — ilişkiyi sürdürmek istiyorsanız dönme değil, gecikme tazminatı ile ifa talebi daha uygun olabilir.
3. Geçersizlik ve uyarlama iddiaları
Sözleşmenin kendisine yönelik itirazlar da mümkündür: şekil şartına aykırılık, tüketici sözleşmelerinde haksız şart denetimi, aşırı yararlanma veya hata/hile. Ayrıca sonradan ortaya çıkan ve öngörülemeyen olağanüstü durumlarda sözleşmenin uyarlanması talep edilebilir — özellikle uzun süreli tedarik ve kira ilişkilerinde gündeme gelir.
Tüm bu yollarda süre işler; ihtar göndermeyi ertelemek çoğu zaman doğrudan kayıptır. Alacağın tahsili aşamasına gelen dosyalarda icra takibi devreye girer.
Sık Yapılan Hatalar
- Karşı tarafın şablonunu değiştirmeden imzalamak. Şablonu hazırlayan taraf, riski karşı tarafa aktaracak şekilde yazar.
- Ekleri okumamak. Fiyat listesi, teknik şartname ve genel işlem koşulları sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır.
- İnternetten indirilen örneği kullanmak. Farklı bir sektöre ve farklı bir hukuk sistemine ait metinler, uygulanamaz maddeler içerir.
- Sözleşmeyi imzalayan kişinin yetkisini kontrol etmemek. Şirket adına imza atan kişinin temsil yetkisi yoksa sözleşme şirketi bağlamayabilir.
- Nüsha almamak veya imzasız sayfa bırakmak. Her sayfanın paraflanması, sonradan sayfa değiştirildiği iddiasını önler.
- Zamanaşımını beklemek. Sözleşmeden doğan alacaklarda süreler işler; "ilişkiyi bozmayalım" diyerek bekleme hak kaybına dönüşebilir.
Neden Yozgatlıoğlu Hukuk?
Sözleşme hizmeti, hukuki hizmetler arasında getirisi en ölçülebilir olanıdır: imza öncesinde yapılan bir inceleme, sonradan açılacak davanın maliyetinin çok altındadır. Kurumsal müvekkillerimizde bu nedenle sözleşme denetimini sürekli danışmanlık kapsamında yürütüyoruz; her sözleşme için ayrı süreç başlatmak gerekmiyor.
Tokat merkezdeki ofisimizde bölgedeki ticari pratiğe uygun sözleşme metinleri hazırlıyoruz — tarım ve gıda tedariki, nakliye, inşaat taahhüt ve bayilik ilişkileri en sık çalıştığımız alanlar. Uyuşmazlık çıktığında ise aynı dosyayı dava takibi kapsamında sürdürüyoruz; sözleşmeyi hazırlayan tarafın dosyayı takip etmesi, sürecin en başından tutarlı yönetilmesini sağlıyor.
İmzalamak üzere olduğunuz bir sözleşme varsa, imzadan önce bize ulaşın. İmza sonrası yapılacaklar her zaman daha sınırlı ve daha pahalıdır.
